Yn ôl Deddf 'Yr Iaith Gymraeg' 1993, rhaid ystyried y Gymraeg a'r Saesneg yn gyfartal yng Nghymru wrth gyflawni gwaith y wladwriaeth a gweinyddu'r gyfraith cyhyd ag y bo'n briodol ac yn ymarferol i wneud hynny yn y sefyllfa dan sylw.
Mae dau fwriad i'r ddeddf:
- cyflwyno gofynion newydd i hyrwyddo a hwyluso'r iaith yng Nghymru, yn arbennig wrth gyflawni gwaith y wladwriaeth a gweinyddu'r gyfraith, dan amodau cyfartal;
- sefydlu Bwrdd y Gymraeg.
Dywedodd yr Iarll Ferrers ym 1993 mai bwriad Llywodraeth San Steffan oedd y dylai gwasanaethau Cymraeg fod ar gael ledled y sector cyhoeddus o ganlyniad i'r newidiadau pellgyrhaeddol y byddai'r egwyddor am gyfartaledd yn eu sbarduno. Felly, dylai pob sefydliad geisio mabwysiadu'r arferion gorau o ran defnyddio'r Gymraeg.
Cafodd Bwrdd yr Iaith Gymraeg ei sefydlu yn sgîl y ddeddf. Prif ddiben Bwrdd yr Iaith yw 'hyrwyddo a hwyluso cyfleoedd i ddefnyddio'r Gymraeg'.
At hynny, mae'r ddeddf yn gofyn i bob sefydliad baratoi cynllun ynglŷn â'r Gymraeg ac ennill sêl bendith Bwrdd yr Iaith iddo. Mae cynllun o'r fath yn pennu'r modd bydd y sefydliad yn datblygu ei ddarpariaeth Gymraeg yn y meysydd isod:
- trefnu a darparu gwasanaethau;
- ymdrin â'r Cymry Cymraeg;
- delwedd gyhoeddus y sefydliad.
Yn fras, mae Deddf 'Yr Iaith Gymraeg' 1993 a Bwrdd yr Iaith Gymraeg yn ymwneud â chynllunio a rheoli'n ofalus ynghylch cynnal a chyflwyno pob gwasanaeth yn y Gymraeg a'r Saesneg fel ei gilydd.
Mae rhagor o wybodaeth gan: Heledd Bebb