Swyddogaeth byd llywodraeth leol
Mae Deddf 'Gwasanaethau Tan ac Achub' 2004 yn gofyn i bob awdurdod tân ac achub gynnal gwasanaeth sy'n gallu ymateb yn effeithiol i geisiadau am gymorth yn achos tân a sawl argyfwng arall. Hanfod awdurdod tân ac achub yw cynghorwyr mae awdurdodau lleol y rhanbarth perthnasol yn eu henwebu i'w cynrychioli ynddo. Mae'r gwasanaeth tân yn un o gyfrifoldebau'r awdurdodau lleol er 1948 ac, er bod cyfrifoldeb cyffredinol ar y Cynulliad am y gwasanaethau tân ac achub, mae'r cyfrifoldeb yn ymwneud â democratiaeth leol ym mhob bro.
Mae tri awdurdod tân ac achub yng Nghymru:
- Awdurdod y Canolbarth a'r Gorllewin: Prif Swyddog Tân: Mr Richard Smith Cadeirydd: Y Cyng Collin Crowley
- Awdurdod y Gogledd: Prif Swyddog Tân: Mr Simon Smith Cadeirydd: Y Cyng Trevor Roberts
- Awdurdod y De: Prif Swyddog Tân: Mr Andy Marles Cadeirydd: Y Cyng Anthony M Ernest
Y gwasanaethau tân ac achub sy'n bennaf cyfrifol am faterion tân ac achub. Er mai dim ond diffodd tanau oedd eu swyddogaeth ynghynt, maen nhw'n gyrff rhagweithredol bellach sy'n ymwneud ag atal tanau, marwolaethau ac anafiadau o ganlyniad i danau, ac argyfyngau megis damweiniau ffyrdd, gollwng cemegion a llifogydd. Hanfod y ddau nod hynny, sef atal ac ymateb, yw canolbwyntio ar addysg am gadw'n ddiogel rhag tân a chydweithio â phartneriaid lleol megis partneriaethau diogelwch y gymuned er mwyn cyfrannu'n sylweddol i faterion cymunedau diogel yng Nghymru.
Mae pob gwasanaeth tân ac achub wedi paratoi cynllun cyfun ar gyfer rheoli peryglon. Nod cynllun o'r fath dros y tymor canolig yw datblygu gwasanaeth tân ac achub sy'n fwyfwy cynhyrchiol ac yn fwy ymatebol i beryglon lleol ac, o ganlyniad, sy'n gallu diogelu ei gymunedau yn well rhag tân a pheryglon eraill trwy atal tanau mewn modd rhagweithredol yn lle eu diffodd mewn modd ymatebol. Mae Llywodraeth y Cynulliad wrthi'n llunio canllawiau am y cynlluniau hynny.
Materion pwysig
Mae'r Cynulliad yn gyfrifol am wasanaethau tân ac achub Cymru er mis Tachwedd 2004. Mae 'Fframwaith Cenedlaethol Cymru ar gyfer y Gwasanaethau Tân ac Achub' yn amlinellu strategaeth y Cynulliad ar gyfer darparu'r gwasanaeth tân ac achub mae'i angen ar Gymru. Mae tri phrif nod i'r fframwaith:
- egluro'r deilliannau a'r amcanion mae Llywodraeth y Cynulliad am eu hyrwyddo;
- pennu'r hyn mae Llywodraeth y Cynulliad yn disgwyl i wasanaethau tân ac achub Cymru ei wneud er mwyn cyflawni'r amcanion hynny;
- esbonio'r hyn y bydd Llywodraeth y Cynulliad yn ei wneud i helpu'r gwasanaethau tân ac achub i gyflawni'r amcanion hynny a'r strwythurau mae angen eu sefydlu i ddibenion datblygu ledled Cymru a chydweithredu tu hwnt i'w ffiniau.
Mae rhagor o wybodaeth gan: Rachel Morgan