Llywodraeth y Cynulliad sy'n rhoi tua 80% o arian y cynghorau.
Mae'r rhan fwyaf o'r arian hwnnw'n dod o'r hyn mae Llywodraeth San Steffan yn ei roi i'r Cynulliad bob blwyddyn. Mae'r arian heb ei gorlannu, sy'n golygu bod y Cynulliad yn cael ei wario fel y gwêl yn dda yn ôl y pwerau sydd ganddo. Cymhorthdal y Cyllid yw enw'r hyn mae'r Cynulliad yn ei roi i'r cynghorau lleol.
Enw cyfanswm y cymhorthdal a'r trethi busnes lleol yw'r Arian Allanol Crynswth (AEF), sydd i'w bennu bob blwyddyn. 'Y setliad', sef y dyraniad ariannol i fyd llywodraeth leol, yw'r term anffurfiol iddo.
Mae'r Cynulliad yn pennu dyraniad pob cyngor yn ôl ei anghenion. I fesur yr anghenion, mae'n ystyried ffactorau megis y boblogaeth a'r dangosyddion o angen cymdeithasol, yn ogystal â chyfradd treth y cyngor, sy'n amrywio o'r naill ardal i'r llall o achos y gwahaniaeth ym mhrisiau'r tai.