Yn rhan o broses moderneiddio gwasanaethau cyhoeddus, mae disgwyl i fyd llywodraeth leol wella’n barhaol a chyd-fynd ag anghenion a disgwyliadau cyfnewidiol ein cymdeithas. Mae modd ysgogi newid a gwelliant yn ogystal â dulliau gwirio’r sustem lywodraethu i ofalu bod cyflawniad yn ateb safonau a disgwyliadau gwladol a lleol. Mae byd llywodraeth leol yn cael ei reoli’n ofalus am mai’r cyhoedd sy’n ei ariannu ac am ei fod yn rhoi gwasanaethau statudol. Mae’n atebol i gymunedau lleol am ei fod yn cyfiawnhau ei benderfyniadau drwy brosesau democrataidd ac yn cyhoeddi gwybodaeth am gyflawniad.
Dyma rai pethau sy’n ysgogi newid a gwelliant:
- Rhaglen Gwella Cymru (WPI) (olynydd Rhaglen y Gwerth Gorau a fersiwn Cymru o’r Comprehensive Performance Assessment yn Lloegr);
- taclau a thechnegau hunanasesu;
- taclau asesu a gwella (e.e. EFQM, Buddsoddwyr mewn Pobl, Nod y Siarter);
- cynllunio strategol, ariannol a busnes;
- rheoli peryglon;
- ailwampio trefniadau;
- adolygu ac asesu cymheiriaid;
- mesur a rheoli cyflawniad;
- rhwydweithio, cymharu a meincnodi;
- defnyddio dangosyddion cyflawniad yn effeithiol a gosod targedau;
- archwilio mewnol;
- archwilio allanol.
Mae’r ‘gwiriadau’ yn y sustem yn cynnwys:-
- y fframwaith atebolrwydd gwladol ynghylch cyflawniad sy’n cynnwys strategaethau cymunedol a chynlluniau statudol, cytundebau polisi, fframwaith mesur cyflawniad, Rhaglen Cymru ar gyfer Gwella (rheoliadau mewnol ac allanol)
- dulliau mesur mewnol, rheoli ac archwilio cyflawniad mewnol;
- datgelu gwybodaeth i’r cyhoedd;
- bod yn atebol i’r cyhoedd a phartneriaid drwy gyhoeddi gwybodaeth, ymgynghori a chydweithio, a’r hawl i fynnu iawndal neu fynd i gyfraith;
- bod yn atebol i adrannau’r llywodraeth am gyflawni yn erbyn y strategaeth wladol a thargedau
- Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru;
- archwilio allanol;
- arolygu alolanol;
Mae rhagor o wybodaeth gan: Daniel Hurford