Mae Deddf Cydraddoldeb ar waith er 1af Hydref 2010. Mae'n rhoi fframwaith statudol newydd i ddiogelu hawliau pobl a hybu cyfleoedd cyfartal i bawb. Mae'r ddeddf hon yn cyfuno tua 116 o ddarnau statudol fel y bydd yn haws dehongli'r gyfraith ynghylch anffafrio a chadw ati. Bydd sawl mantais i gwmnïau, cyrff cyhoeddus ac unigolion yn sgîl hynny.
Yn ogystal â symleiddio'r gyfraith, mae'r ddeddf yn cryfhau ac yn cysoni gofynion statudol o ran anffafrio, gan ddiogelu unigolion yn well rhag annhegwch a hybu cymdeithas decach a mwy cyfartal a ffyniannus.
Dyma'r naw deddf sydd wedi'u cyfuno:
- Deddf Cyflogau Cyfartal 1970
- Deddf Gwahaniaethu ar sail Rhyw 1975
- Deddf Cydberthynas Hiliau 1976
- Deddf Gwahaniaethu ar sail Anabledd 1995
- Rheoliadau Cydraddoldeb Cyflogaeth (Crefydd neu Gred) 2003
- Rheoliadau Cydraddoldeb Cyflogaeth (Tueddfryd Rhywiol) 2003
- Rheoliadau Cydraddoldeb Cyflogaeth (Oedran) 2006
- Deddf Cydraddoldeb 2006, Rhan 2
- Rheoliadau Deddf Cydraddoldeb 2007 (Tueddfryd Rhywiol)
Beth sydd wedi newid?
Dyma rai enghreifftiau o'r modd mae'r gyfraith wedi newid:
- Diogelu pobl anabl rhag anffafrio yn well
- Diogelu pobl allai gael eu hanffafrio o achos cysylltiadau neu dybiaeth
- Dyletswydd i'r sector cyhoeddus ynghylch 8 nodwedd berthnasol: Oedran, Anabledd, Newid Rhyw, Disgwyl Baban a Mamolaeth, Tras, Crefydd a Chred, Rhyw, Tueddfryd Rhywiol
- Camau cadarnhaol o ran denu a dyrchafu staff fel y bydd rhagor o ryddid i gywiro diffygion yn y gweithlu
- Cryfhau pwerau tribiwnlysoedd cyflogaeth
- Diogelu merched sy'n feichiog a'r rhai sy'n bwydo o'r fron yn well
- Gwahardd anffafrio mewn clybiau preifat
Dyletswydd y Sector Cyhoeddus
Mae'r ddeddf yn gofyn i gyrff cyhoeddus gadw'r ystyriaethau isod mewn cof wrth gyflawni eu swyddogaethau:
(a) Cael gwared ar anffafrio, aflonyddu, erlid neu unrhyw ymddygiad arall mae'r ddeddf hon wedi'i wahardd;
(b) Hybu cyfleoedd cyfartal rhwng pobl mae'r ddeddf yn eu diogelu rhag anffafrio a phobl eraill;
(c) Meithrin cydberthynas dda rhwng pobl mae'r ddeddf yn eu diogelu rhag anffafrio a phobl eraill.
At hynny, bydd dyletswyddau penodol yng Nghymru ynghylch:
- Ymgysylltu â'r gymuned
- Rhoi gwybodaeth ar gael
- Amcanion cydraddoldeb yn rhan o gynllun cydraddoldeb
- Asesu effeithiau
- Casglu a chyflwyno gwybodaeth am swyddi a chyflogau
- Caffael cyhoeddus
- Trefniadau Gweinidogion Cymru ar gyfer cyflwyno adroddiadau
Mae rhagor o wybodaeth gan: Anna Morgan